Əmlak bazarında qiymətlərin müəyyən edilməsində kim daha təsirlidir: Tikinti şirkətləri, yoxsa alıcılar?

Ezonn TV «Cebheinfo.az» mənbəsinə istinadən xəbər verir. Son illərdə Azərbaycanın əmlak bazarında qiymətlərin formalaşması və mənzillərin real dəyərinin müəyyənləşdirilməsi məsələləri diqqət çəkir. Eyni ərazidə yerləşən oxşar xüsusiyyətlərə malik mənzillərin fərqli qiymətlərlə təklif edilməsi bazarda müxtəlif sualların yaranmasına səbəb olub. Məlumatlı alıcılar və satıcılar arasında yaranan qiymət fərqləri, həmçinin elanlarda göstərilən məbləğlərin reallıqla nə dərəcədə uyğunluğu müzakirə mövzusuna çevrilib. Ekspert Fərid Cəfərli, əmlak qiymətinin yalnız satıcının gözləntiləri ilə müəyyən olunmadığını qeyd edir. Onun sözlərinə görə, əmlakın real bazar qiyməti spesifik bazar şəraitində baş verən iqtisadi dəyərə əsaslanır. Bu baxımdan, Azərbaycanın Ədliyyə Nazirliyinin elektron notariat sistemi vasitəsilə təqdim etdiyi avtomatlaşdırılmış əmlak qiymətləndirilmesi xidməti önəmli addım hesab edilir. Bu sistem, əvvəlki alqı-satqı əməliyyatları və bazar təkliflərini emal edərək əmlakın ehtimal olunan qiymətini müəyyənləşdirir. Cəfərli, həmçinin, Azərbaycanda üç əsas göstəricinin fərqləndirilməsini vacib hesab edir: təklif qiyməti, razılaşdırılmış satış qiyməti və rəsmi qeydiyyata alınmış əməliyyat qiyməti. Bu göstəricilər, bazarın real mənzərəsini daha yaxşı anlamağa kömək edir. Daşınmaz əmlak bazarında qiymət fərqlərinin daha çox subyektiv qiymətləndirmələrdən qaynaqlandığını bildirir. Buna səbəb, satıcıların əmlaklarını şəxsi gözləntilərlərinə əsasən qiymətləndirmələridir. Misal üçün, qonşu mənzilin qiyməti digər mənzil sahiblərini öz əmlaklarını eynitr və ya daha yüksək qiymətə təqdim etməyə sürükləyə bilər. Eyni zamanda, bazarda real satışların deyil, yalnız satıcı gözləntilərinin təsir etdiyi qiymət mühiti yaranır. Bazar şəraitinin qiymətə təsirini azaldmaq və daha şəffaf bir sistem yaratmaq üçün mütəxəssislər qeyd olunan məlumatların müntəzəm yenilənməsini əhəmiyyətli hesab edirlər. Bu, alıcıların daşınmaz əmlakın real dəyərini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək. Eyni zamanda, alıcıların bazar haqqında kifayət qədər məlumatlı olmaması satıcıların daha yüksək qiymət təklif etməsinə, nəticədə qiymət formalaşmasına təsir edir.