Qərbi Azərbaycanın itirilmiş yurd yerləri: Qursalı kəndinin acı taleyi

Ezonn TV «BAKU.WS» mənbəsinə istinadən xəbər verir. "Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri" layihəsi çərçivəsində indiki Ermənistan ərazisində yerləşən Qursalı (Arcahovit) kəndinin acı taleyi araşdırılıb. 1980-ci illərin sonlarında azərbaycanlıların qovulması nəticəsində boşalmış bu kənd, tarix boyunca bir çox çətinliklərlə üzləşmişdir. Kəndin tarixi çarizm Rusiyası dövrünə qədər uzanır. Qursalı adı ilə tanınan kənd, sovet dövründə də bu adı saxlamış, lakin 1995-ci ildən sonra Xursali adlandırılmışdır. Hazırda rəsmi erməni mənbələrində kəndin həm Qursal, həm də Arcahovit adı ilə tanınması, Azərbaycanın irsinin erməniləşdirilməsi siyasətinin bir hissəsidir. Bu kənd indiki Ermənistandakı Lori vilayətinin tərkibindədir. Qursalı kəndinin əhalisinin tərkibi 20-ci əsrin əvvəlindən dəyişməyə başlamışdır. Məlumatlara görə, 1908-ci ildə burada 824 azərbaycanlı yaşayırdı. 1989-cu ilədək kənddəki azərbaycanlıların sayı getdikcə azalmış, 1989-cu ildə yalnız 69 nəfər qalmışdır. Britaniyalı jurnalist Tomas de Vaal, kəndin azərbaycanlı əhalisinin 1988-ci ilin noyabrında zorakılıqla qovulduğunu qeyd edir. Qursalı kəndinin keçmiş sakini Səmayə Hüseynova, həmin dövrdə yaşadıqları çətinlikləri xatırlayaraq, erməni silahlı dəstələrinin təzyqi altında evlərini tərk etməyə məcbur olduqlarını bildirir. O, kənddəki yaşamı və orada qalan mal-qarasını qorumaq istədiklərini vurğulayır. Son illərdə aparılan tədqiqatlar zamanı kəndin yaxınlığında ərəbcə yazılar olan dağılmış məzar daşlarının olduğu azərbaycanlı qəbiristanlığı aşkar olunmuşdur. Bu daşların bəziləri XX əsrin əvvəllərinə aiddir, bu da kəndin zəngin tarixi irsinin qalıqlarıdır. Araşdırmalar, Qursalı kəndinin tarixinə yeni işıq salaraq, unudulmuş yurd yerlərinin vəziyyətini və mədəni mirasının qorunması ehtiyacını ön plana gətirir.