Gənclər alim olmaq istəmir - baş dolu, cib isə...

Ezonn TV «Musavat.com» mənbəsinə istinadən xəbər verir. Ölkəmizdə alim olmaq istəyən gənc tədqiqatçıların sayı kritik dərəcədə azalıb. 2024-cü ildə elmi tədqiqat müəssisələrində çalışan gənc tədqiqatçıların sayı 1,818 nəfərlə məhdudlaşarkən, 2025-ci ildə bu rəqəm 1,257 nəfərə düşüb. Eyni dövrdə ölkə üzrə tədqiqatçıların ümumi sayında artım olsa da, gənclərin elmə marağının azaldığı qənaəti ciddi narahatlıq doğurur. Təhsil eksperti İlqar Orucovun sözlərinə görə, gənc tədqiqatçıların sayının kəskin azalması yalnız elmin səfərə marağının azalması ilə izah edilə bilməz. Onun fikrincə, əsas səbəblər arasında elmi müəssisələrin iş şəraitinin yetersizliyi, iqtisadi stimullaşdırmanın olmaması və karyera perspektivlərinin zəifliyi durur. Orucov, bu sahədəki problemləri sosial-iqtisadi amillərlə əlaqələndirir. Dünya Bankının məlumatına əsasən, 2005-ci ildən 2022-ci ilə qədər elmi tədqiqatlara ayrılan maliyyənin ÜDM-dəki payı 0.23%-dən 0.13%-ə geriləyib. Bu azalma, laboratoriyaların müasirləşdirilməsi, yeni tədqiqat layihələrinin həyata keçirilməsi üçün kafi imkanların yaranmamasına təsir edir. Gənclər, xarici universitetlərdə daha cazibədar tədqiqat imkanları ilə qarşılaşdıqda, bəzən öz biliklərini ölkə xaricində tətbiq etməyə üstünlük verirlər. Məzahir Məmmədli isə gənc mütəxəssislərin elmə marağının azalmasının digər səbəbini motivasiyanın azlığında görür. Onun fikrincə, elmi sahədəki nailiyyətlər üçün kifayət qədər stimullar, məsələn, yaşayış sahəsi ilə bağlı güzəştlər və əməkhaqlarının artırılması lazımdır. Belə olarsa, gənclər öz bilikləri ilə ölkədə qalmağı və inkişaf etməyi seçər. Daha da irəlilədikdə, Məmmədli, ali təhsildəki qəbul qaydalarının sərtliyini vurğulayaraq, bu məsələnin gənc tədqiqatçıların qarşılaşdığı maneələrdən biri olduğunu söyləyir. Mürəkkəb imtahan prosedurlarının gənclərin elm sahəsinə marağını azaldığına diqqət çəkən ekspert, gənclərin sosial təminatlarını təmin edə bilmədikləri üçün tədqiqat aparmaqdan uzaqlaşdıqlarını bildirir. Yekun olaraq, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında əməkdaşların orta yaşı 60-dan yuxarıdır ki, bu da gənc nəsil üçün motivasiyanın azalmasını daha da gücləndirir.