Neft qiymətləri ilə bağlı kritik proqnoz: Gələn il nə dəyişəcək?

Ezonn TV «Cebheinfo.az» mənbəsinə istinadən xəbər verir. Gələcək il üçün proqnozlar Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqları üzrə gündəlik xam neft hasilatının 316,4 min barel təşkil edəcəyini göstərir. Bu göstərici, 2027-ci il büdcəsində yer alıb və cari illə müqayisədə 1,7 min barel, yəni 0,5% azdır. Bu ilin üç rübü ərzində AÇG-dən gündəlik hasilatın ortalama 320 min barel olduğu məlumdur, bu da ümumilikdə təxminən 87 milyon barel ya da 12 milyon ton neft etmişdir. Məlumatlara əsasən, gələn il AÇG layihəsi üzrə dövlət büdcəsinə mənfəət vergisi ödənişinin 320 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır. Bu məbləğ cari ilin proqnozuna nisbətən 20 milyon manat, yəni 6,7% daha yüksəkdir. Hasilatın azalmasına baxmayaraq, büdcəyə daxilolmaların artması, 2026-cı ilin dördüncü rübü üçün neftin qiymətinin dövlət büdcəsində 75 ABŞ dolları səviyyəsində nəzərə alınması ilə izah edilir. Eyni zamanda, əməliyyat xərclərinin 16,3% və kapital xərclərinin isə 3,3% azalacağı proqnozlaşdırılır. AÇG, Azərbaycanın ən iri neft yatağı bloku olaraq tanınır və burada hasilatın bölüşdürülməsinə dair ilk müqavilə 1994-cü ilin sentyabrında imzalanıb. Yatağın 2049-cu ilə qədər istismar edilməsi üçün 2017-ci ildə yeni saziş imzalanıb. AÇG-dəki iştirakçı şirkətlər arasında BP, SOCAR, MOL, INPEX, "ExxonMobil", TPAO və ONGC Videsh ilə yanaşı, SOCAR-ın iştirak payı 35,3% təşkil edir. Ekspert Zəfər Vəliyev, neft qiymətlərindəki mövcud vəziyyəti və gələcək tendensiyaları da şərh edib. O, Yaxın Şərqdə neft təchizatının bərpa olunduğunu, lakin neft emalı zavodlarının xammal emalı ilə bağlı çətinliklərinin sıralandığını bildirdi. Bu durumda, xam neftin qiymətinin düşə biləcəyini, lakin keyfiyyətli neft məhsullarının qiymətinin yüksək qalacağını bildirib. Vəliyev, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdəki münaqişələr və neft emalı infrastrukturunun zədələnməsinin qlobal neft emalı həcmlərini azaltdığını da vurğulayıb. O, Ehtiyatların formalaşdırılması məsələlərinin də problemlərə səbəb olacağını qeyd edərək 2027-ci ilə qədər neft qiymətlərində ciddi enmələrin gözlənilmədiyini ifadə etdi.